Không phải ai muốn bỏ kính cũng có giác mạc đủ dày để lấy đi vài chục micromet mô. Với nhóm này, hướng còn lại không phải là từ bỏ mà là chuyển sang một chỗ can thiệp khác: đưa thêm một thấu kính vào bên trong mắt, giữ nguyên toàn bộ giác mạc.
Ý tưởng cơ bản
- Đặt một thấu kính rất mỏng vào khoang trong mắt
- Giữ nguyên thể thuỷ tinh tự nhiên
- Giữ nguyên độ dày và hình dạng giác mạc
- Thấu kính bù phần độ còn thiếu giống như kính áp tròng nhưng nằm bên trong
- Không có mô nào bị lấy đi vĩnh viễn
Đây là điểm khác biệt căn bản: hướng này thêm vào, còn tạo hình giác mạc thì lấy bớt đi.
Vị trí đặt
- Có loại đặt phía trước mống mắt
- Có loại đặt phía sau mống mắt, trước thể thuỷ tinh
- Mỗi vị trí có yêu cầu riêng về khoảng trống trong mắt
- Bác sĩ đo độ sâu khoang trước để xác định có đủ chỗ không
- Thiếu chỗ là một chống chỉ định quan trọng
Vì đây là vật đặt vào một khoang có kích thước hữu hạn, phần đo đạc trước mổ đặc biệt tỉ mỉ.
Ai thường được cân nhắc hướng này
- Độ cận rất cao, vượt quá mức an toàn cho việc lấy mô
- Giác mạc mỏng không đủ dày nền sau khi lấy mô
- Hình dạng giác mạc có dấu hiệu không thuận cho tạo hình
- Khô mắt nặng khiến nhóm lấy mô kém phù hợp
- Người muốn giữ nguyên giác mạc vì lý do nghề nghiệp
Danh sách này cho thấy hướng này không phải là lựa chọn hạng hai mà là lựa chọn phù hợp cho một nhóm cụ thể.
Ưu điểm
- Không lấy đi mô giác mạc
- Xử lý được mức độ cao hơn so với nhóm tạo hình
- Chất lượng quang học thường tốt ở độ cao
- Ít ảnh hưởng tới thần kinh giác mạc nên ít làm nặng khô mắt
- Về nguyên tắc có thể lấy ra hoặc thay
Khả năng lấy ra là điểm tâm lý quan trọng với nhiều người, dù trên thực tế rất ít khi cần tới.
Những điều cần cân nhắc
- Đây là phẫu thuật vào bên trong mắt, khác hẳn can thiệp trên bề mặt
- Có nhóm nguy cơ riêng liên quan tới nội nhãn
- Cần theo dõi nhãn áp lâu dài
- Cần theo dõi lớp nội mô giác mạc
- Cần theo dõi vị trí thấu kính và khoảng cách với thể thuỷ tinh
- Đòi hỏi cơ sở có kinh nghiệm và trang thiết bị đầy đủ
Điều quan trọng nhất cần hiểu là cam kết theo dõi dài hạn. Đây không phải loại can thiệp mổ xong là quên.
Buổi khám trước mổ có gì thêm
- Đo độ sâu khoang trước của mắt
- Đếm tế bào nội mô giác mạc
- Đo đường kính ngang của giác mạc để chọn kích cỡ thấu kính
- Khám kỹ góc tiền phòng
- Soi đáy mắt rất kỹ vì nhóm này thường là người cận nặng
Phần soi đáy mắt đặc biệt quan trọng, vì người cận nặng có nguy cơ cao hơn với một số vấn đề võng mạc và những vấn đề đó cần được xử lý trước.
Ngày mổ diễn ra thế nào
- Thường nhỏ thuốc giãn đồng tử hoặc co đồng tử tuỳ loại
- Gây tê tại chỗ
- Tạo một đường rạch nhỏ ở rìa giác mạc
- Đưa thấu kính vào ở dạng cuộn rồi mở ra tại chỗ
- Đặt vào đúng vị trí và kiểm tra
- Theo dõi nhãn áp sau mổ trước khi cho về
Thời gian thao tác ngắn nhưng phần theo dõi ngay sau mổ kỹ hơn so với nhóm tạo hình giác mạc.
Sau mổ cần chú ý gì
- Nhỏ thuốc theo đúng đơn và đúng lịch
- Tái khám theo hẹn, kể cả khi thấy nhìn rất rõ
- Không dụi mắt
- Tránh môi trường bụi và nước bẩn trong giai đoạn đầu
- Báo ngay nếu đau nhức, đỏ, mờ đột ngột hoặc thấy chớp sáng
Về loại thuốc và cách dùng sau mổ, hãy theo đúng đơn của bác sĩ phẫu thuật và hỏi lại dược sĩ nếu có gì chưa rõ.
Theo dõi lâu dài
- Nhãn áp cần được đo định kỳ
- Số lượng tế bào nội mô giác mạc cần được đếm lại theo lịch
- Kiểm tra vị trí thấu kính và khoảng cách với thể thuỷ tinh
- Soi đáy mắt định kỳ, đặc biệt với người cận nặng
- Lịch này kéo dài nhiều năm chứ không chỉ vài tháng
Người chọn hướng này cần chấp nhận nếp tái khám lâu dài. Đó là phần của gói chứ không phải phần tuỳ chọn.
Thay thể thuỷ tinh, một hướng khác
- Lấy thể thuỷ tinh tự nhiên và thay bằng thấu kính nhân tạo
- Thường áp dụng khi đã có đục thể thuỷ tinh
- Hợp lý hơn ở nhóm lớn tuổi
- Sau mổ mất hẳn khả năng điều tiết tự nhiên
- Loại thấu kính đặt vào quyết định phạm vi nhìn rõ về sau
- Là phẫu thuật nội nhãn với nhóm cân nhắc riêng
Với người đã tới tuổi bắt đầu có đục thể thuỷ tinh, giải quyết hai chuyện trong một lần thường hợp lý hơn là mổ giác mạc rồi vài năm sau lại mổ thể thuỷ tinh.
So sánh ba hướng ở mức tổng quan
- Tạo hình giác mạc lấy mô đi, không hoàn tác được, phù hợp độ vừa
- Đặt thêm thấu kính giữ nguyên mô, phù hợp độ cao, cần theo dõi dài
- Thay thể thuỷ tinh giải quyết luôn cả đục, phù hợp nhóm lớn tuổi
- Cả ba đều cần đo đạc kỹ và đều không ngăn được lão thị
Không có hướng nào ưu việt tuyệt đối. Chúng phục vụ những nhóm mắt khác nhau.
Những câu nên hỏi nếu được đề xuất hướng này
- Vì sao mắt tôi không phù hợp với tạo hình giác mạc
- Độ sâu khoang trước của tôi là bao nhiêu và có đủ không
- Số tế bào nội mô hiện tại của tôi thế nào
- Lịch tái khám dài hạn cụ thể ra sao
- Những dấu hiệu nào tôi phải quay lại ngay
- Cơ sở đã làm bao nhiêu ca loại này
Câu hỏi cuối không phải là thiếu tin tưởng mà là chuyện bình thường với mọi can thiệp nội nhãn. Người làm nghề nghiêm túc trả lời thẳng và không thấy phiền.
Câu hỏi thường gặp
Kính nội nhãn có lấy ra được không?
Về nguyên tắc là có, đó là một trong những điểm khác biệt so với việc lấy mô giác mạc. Nhưng việc lấy ra vẫn là một ca phẫu thuật nội nhãn, không phải chuyện đơn giản như tháo kính áp tròng.
Ai thường được chỉ định hướng này?
Thường là người có độ quá cao để tạo hình giác mạc một cách an toàn, hoặc người có giác mạc mỏng, hoặc người có khô mắt nặng khiến nhóm lấy mô kém phù hợp.
Đặt kính rồi có phải theo dõi gì không?
Có, và đây là điểm quan trọng. Cần tái khám định kỳ lâu dài để theo dõi nhãn áp, tình trạng nội mô giác mạc và vị trí của thấu kính.
Có khác gì với mổ đục thể thuỷ tinh không?
Khác. Ở hướng này thể thuỷ tinh tự nhiên được giữ nguyên, chỉ thêm một thấu kính. Mổ đục thể thuỷ tinh thì lấy thể thuỷ tinh ra và thay bằng thấu kính nhân tạo.