Phần kỹ thuật của một ca mổ khúc xạ diễn ra trong vài phút. Phần quyết định kết quả thì kéo dài trước và sau đó nhiều tuần. Hiểu trình tự giúp bạn chuẩn bị đúng và cũng giúp bạn biết cái gì là bình thường, cái gì là phải gọi điện.
Giai đoạn tìm hiểu và khám tiền phẫu
- Khám tổng quát mắt, đo độ, đo bản đồ và độ dày giác mạc
- Đánh giá nước mắt và bề mặt mắt
- Soi đáy mắt sau khi nhỏ thuốc giãn đồng tử
- Thảo luận phương pháp phù hợp và lý do
- Buổi này thường dài và bạn sẽ chói mắt sau đó
- Nên có người đưa về, không tự lái xe
Đây là buổi quan trọng nhất trong toàn bộ quá trình. Đừng xếp nó vào một khung giờ chật hẹp giữa hai cuộc họp.
Ngưng kính áp tròng trước khi đo
- Kính áp tròng làm biến dạng nhẹ hình dạng giác mạc
- Phải ngưng đủ số ngày bác sĩ dặn trước khi đo
- Kính cứng cần thời gian ngưng lâu hơn kính mềm
- Không tuân thủ thì bản đồ đo ra không phản ánh đúng
- Chuẩn bị sẵn kính gọng đúng độ cho giai đoạn này
Đây là bước hay bị làm qua loa nhất và cũng là bước có thể làm hỏng toàn bộ kế hoạch mổ mà không ai biết.
Chuẩn bị trong những ngày trước mổ
- Nhỏ thuốc chuẩn bị nếu được kê, theo đúng lịch
- Không trang điểm vùng mắt trong ngày trước và ngày mổ
- Không dùng nước hoa, keo xịt tóc trong ngày mổ
- Gội đầu sạch trước vì vài ngày sau sẽ hạn chế
- Thu xếp người đưa đón
- Chuẩn bị sẵn kính râm để đeo lúc về
Những việc này nhỏ nhưng làm trước thì ngày mổ nhẹ nhàng hơn nhiều.
Ngày mổ tại cơ sở
- Kiểm tra lại các thông số trước khi vào phòng
- Sát khuẩn vùng quanh mắt
- Nhỏ thuốc tê tại chỗ, không gây mê toàn thân
- Dụng cụ giữ mi để bạn không chớp
- Bạn được yêu cầu nhìn cố định vào một điểm sáng
- Thao tác trên mỗi mắt rất ngắn
- Nghỉ và kiểm tra tại chỗ trước khi ra về
Việc bạn cần làm chỉ là nằm yên và nhìn vào điểm sáng. Lo lắng là bình thường, cứ nói với ê kíp nếu thấy căng thẳng.
Vài giờ đầu sau mổ
- Thuốc tê hết thì thường cộm, chảy nước mắt, chói sáng
- Mức khó chịu khác nhau tuỳ nhóm phương pháp
- Nên về nhà nghỉ, nhắm mắt trong vài giờ
- Đeo kính râm khi ra ngoài
- Không nhìn màn hình trong giai đoạn này
- Không dụi mắt dù rất muốn
Cảm giác muốn dụi mắt rất mạnh và đó chính là lý do có chụp bảo vệ. Ngủ một giấc là cách qua giai đoạn này dễ nhất.
Nhỏ thuốc sau mổ
- Thường có nhiều loại với lịch khác nhau
- Ghi lịch ra giấy hoặc đặt nhắc trên điện thoại
- Rửa tay trước mỗi lần nhỏ
- Không để đầu lọ chạm vào mắt hay mi
- Cách nhau vài phút nếu phải nhỏ nhiều loại
- Không tự ngưng sớm khi thấy đã đỡ
Về loại thuốc, liều và thời gian dùng, hãy theo đúng đơn của bác sĩ và hỏi lại dược sĩ nếu có chỗ chưa rõ. Đừng dùng đơn của người khác.
Những ngày đầu cần tránh
- Dụi mắt trong mọi trường hợp
- Để xà phòng, dầu gội hay nước bẩn vào mắt
- Trang điểm vùng mắt
- Bơi lội, xông hơi, tắm bồn
- Môi trường nhiều bụi, khói
- Thể thao đối kháng và hoạt động gắng sức
Thời hạn cụ thể cho từng mục do bác sĩ dặn và khác nhau tuỳ phương pháp. Hỏi rõ và ghi lại trước khi ra về.
Lịch tái khám
- Thường có hẹn ngay ngày hôm sau
- Tiếp theo là các mốc theo tuần rồi theo tháng
- Đi đủ các mốc kể cả khi thấy rất rõ
- Nhiều thay đổi chỉ thấy được khi soi
- Mang theo danh sách thuốc đang nhỏ khi tái khám
Bỏ tái khám vì thấy ổn là sai lầm phổ biến. Phần lớn vấn đề phát hiện sớm thì xử lý đơn giản hơn nhiều.
Thị lực trong giai đoạn hồi phục
- Dao động trong những tuần đầu là bình thường
- Buổi sáng và buổi tối có thể khác nhau
- Có thể thấy quầng sáng quanh đèn vào ban đêm
- Khô mắt thường rõ nhất trong giai đoạn đầu
- Phần lớn cải thiện dần theo thời gian
- Cần vài tháng để ổn định hoàn toàn
Đừng đánh giá kết quả cuối cùng trong tuần đầu tiên. Đó là giai đoạn mắt còn đang lành.
Những dấu hiệu phải liên hệ ngay
- Đau tăng dần thay vì giảm dần
- Thị lực giảm đột ngột
- Đỏ mắt tăng lên sau vài ngày đã đỡ
- Chảy dịch đục hoặc có ghèn nhiều
- Thấy chớp sáng hoặc ruồi bay tăng đột ngột
- Va đập vào mắt dù không thấy đau nhiều
Gọi cho nơi mổ trước, đừng tự nhỏ thêm thuốc hay chờ tới lịch hẹn. Những dấu hiệu này cần được nhìn tận nơi.
Quay lại sinh hoạt bình thường
- Công việc văn phòng thường sớm hơn công việc ngoài trời
- Lái xe chỉ khi bác sĩ xác nhận thị lực đạt yêu cầu
- Thể thao nhẹ trước, đối kháng sau, theo mốc bác sĩ cho
- Dùng màn hình nên tăng dần và nghỉ mắt thường xuyên
- Giữ đủ nước và tránh môi trường quá khô
Sốt ruột quay lại nhịp cũ là chuyện tự nhiên, nhưng những mốc này có lý do y học. Vượt mốc vài ngày để đổi lấy rủi ro không đáng.
Giữ hồ sơ sau mổ
- Giữ giấy tờ ghi rõ phương pháp đã mổ và thông số
- Giữ đơn kính trước mổ
- Ghi lại ngày mổ
- Mang theo khi đi khám mắt ở bất cứ đâu về sau
Nhiều năm sau, khi đi khám mắt hoặc khi cần đo lại kính, những giấy tờ này giúp người khám hiểu đúng tình trạng mắt bạn. Đây là loại hồ sơ nên giữ suốt đời chứ không bỏ đi sau khi lành.
Câu hỏi thường gặp
Mổ có đau không?
Trong lúc mổ có thuốc tê tại chỗ nên phần lớn người mô tả là không đau, chỉ thấy bị ép và thấy ánh sáng thay đổi. Cảm giác khó chịu thường đến vài giờ sau khi thuốc tê hết.
Bao lâu thì đi làm lại được?
Tuỳ nhóm phương pháp và tính chất công việc, bác sĩ sẽ dặn cụ thể. Công việc văn phòng thường quay lại sớm hơn công việc ngoài trời hoặc nhiều bụi.
Vì sao phải đeo chụp bảo vệ khi ngủ?
Để tránh dụi mắt trong lúc ngủ mà không biết. Dụi mắt trong những ngày đầu là một trong những nguyên nhân gây vấn đề thường gặp nhất.
Thị lực sau mổ có dao động là bình thường không?
Trong những tuần đầu thì có, ở mọi nhóm phương pháp. Nhưng nếu thị lực giảm đột ngột hoặc kèm đau, đỏ thì phải liên hệ nơi mổ ngay chứ không chờ tới hẹn.