Các nhóm phương pháp tạo hình giác mạc

Tên gọi các phương pháp mổ khúc xạ nhiều tới mức gây rối, và mỗi cơ sở lại nhấn mạnh một cái. Nhưng nếu xếp theo cách tiếp cận lớp mô cần điều chỉnh thì chỉ có ba nhóm, và mỗi nhóm có một logic rõ ràng về ưu nhược.

Điểm chung của cả ba nhóm

• Đều nhằm đổi độ cong phần trung tâm giác mạc
• Đều làm theo bản đồ giác mạc đo trước đó
• Đều gây tê tại chỗ bằng thuốc nhỏ, không gây mê
• Thời gian thao tác trên mỗi mắt thường rất ngắn
• Đều cần tái khám theo lịch và nhỏ thuốc theo đơn sau mổ

Sự khác nhau nằm ở đường vào lớp mô cần điều chỉnh, chứ không ở việc điều chỉnh gì.

Nhóm bề mặt

• Gạt bỏ lớp biểu mô mỏng ngoài cùng
• Tác động trực tiếp lên lớp bên dưới
• Không tạo vạt nên không có cấu trúc vạt tồn tại lâu dài
• Giữ lại được nhiều mô hơn ở cùng một mức độ chỉnh
• Biểu mô tự phủ lại trong vài ngày
• Vài ngày đầu khó chịu rõ và thị lực chưa ổn định ngay

Đây là nhóm ra đời sớm và vẫn có chỗ đứng vững, đặc biệt với giác mạc mỏng và với người có nguy cơ va đập.

Nhóm tạo vạt

• Tạo một vạt mỏng còn dính một phần, lật lên
• Tác động lên lớp bên dưới rồi đậy vạt lại
• Lớp biểu mô gần như không bị tổn thương
• Ít khó chịu sau mổ và thị lực ổn định sớm
• Vạt là cấu trúc tồn tại lâu dài trên giác mạc
• Cần nhiều mô hơn vì phần vạt cũng tính vào độ dày

Sự thoải mái sau mổ là điểm mạnh lớn nhất của nhóm này, và cũng là lý do nó phổ biến.

Nhóm rút lõi mô

• Tạo một lõi mô hình thấu kính bên trong giác mạc
• Lấy lõi đó ra qua một đường rạch nhỏ ở rìa
• Không tạo vạt lớn nên bề mặt ít bị can thiệp hơn
• Đường rạch nhỏ nên phần thần kinh giác mạc bị cắt ít hơn
• Thường được nhắc tới trong bàn luận về khô mắt sau mổ
• Phù hợp với một phạm vi độ nhất định

Nhóm này là hướng phát triển gần đây hơn và có chỉ định riêng, không thay thế hai nhóm kia trong mọi trường hợp.

Khô mắt sau mổ và vì sao nó xảy ra

• Giác mạc có mạng thần kinh dày đặc
• Thần kinh này tham gia vào phản xạ tiết nước mắt
• Can thiệp cắt qua một phần mạng thần kinh đó
• Cảm giác giảm nên tín hiệu kích thích tiết nước mắt cũng giảm
• Thường hồi phục dần theo thời gian
• Mức độ khác nhau giữa các nhóm phương pháp

Đây là phàn nàn phổ biến nhất sau mổ. Biết cơ chế thì hiểu vì sao bác sĩ hỏi kỹ về tình trạng nước mắt trước mổ.

So sánh thời gian hồi phục

• Nhóm bề mặt cần vài ngày cho biểu mô phủ lại
• Thị lực nhóm bề mặt ổn định dần trong vài tuần
• Nhóm tạo vạt thường thấy rõ sớm ngay ngày hôm sau
• Nhóm rút lõi cũng hồi phục nhanh
• Mọi nhóm đều cần vài tháng để hoàn toàn ổn định

Thấy rõ sớm không đồng nghĩa với đã ổn định. Thị lực còn dao động trong những tuần đầu là chuyện bình thường ở mọi nhóm.

Ai thường được khuyên nhóm bề mặt

• Giác mạc mỏng hơn mức thoải mái cho việc tạo vạt
• Nghề hoặc môn thể thao có nguy cơ va đập vào mắt
• Một số đặc điểm bề mặt giác mạc không thuận cho tạo vạt
• Người chấp nhận đổi vài ngày khó chịu lấy việc không có vạt

Với nhóm này, cái giá là thời gian hồi phục dài hơn, và đó là cái giá nhiều người sẵn sàng trả.

Ai thường được khuyên nhóm tạo vạt

• Giác mạc đủ dày
• Không thuộc nhóm nguy cơ va đập
• Cần quay lại công việc sớm
• Muốn ít khó chịu nhất trong những ngày đầu

Đây là nhóm phù hợp với phần đông người làm việc văn phòng có giác mạc bình thường.

Khi nào cần mổ bổ sung

• Khi độ còn sót lại sau lần mổ đầu
• Khi có hiện tượng độ quay lại một phần
• Phải chờ giác mạc ổn định mới đánh giá được
• Phụ thuộc vào lượng mô còn lại
• Không phải trường hợp nào cũng mổ bổ sung được

Đây là lý do nên hỏi ngay từ buổi tư vấn xem sau mổ giác mạc còn lại bao nhiêu, vì con số đó quyết định bạn còn dư địa hay không.

Những gì diễn ra trong ngày mổ

• Nhỏ thuốc tê tại chỗ, không gây mê
• Có dụng cụ giữ mi để bạn không chớp
• Bạn được yêu cầu nhìn vào một điểm sáng
• Thao tác trên mỗi mắt rất ngắn
• Sau đó nghỉ tại chỗ và được kiểm tra trước khi về
• Cần người đưa về, không tự lái xe

Phần lớn người mô tả là không đau trong lúc mổ nhưng có cảm giác bị ép và thấy ánh sáng thay đổi. Biết trước thì đỡ căng thẳng.

Chọn nhóm nào là quyết định của ai

• Dựa trên số đo, không dựa trên sở thích
• Bác sĩ đề xuất dựa trên độ dày, hình dạng giác mạc và độ cần chỉnh
• Nghề nghiệp và thói quen sinh hoạt của bạn là dữ liệu đầu vào
• Bạn nên hiểu vì sao được đề xuất nhóm đó
• Cơ sở chỉ làm một phương pháp duy nhất thì nên cân nhắc nghe thêm ý kiến

Một nơi có đủ các nhóm phương pháp thì lời khuyên của họ về nhóm nào phù hợp thường khách quan hơn. Đây là điều đáng hỏi ngay từ đầu chứ không phải sau khi đã quyết.

Câu hỏi thường gặp