Chọn gọng là phần vui nhất của việc cắt kính và cũng là phần dễ chọn sai nhất, vì người ta đứng trước gương rồi quyết định bằng mắt. Nhưng với người có độ, gọng còn tham gia vào chuyện tròng dày bao nhiêu, kính nặng cỡ nào và đeo lên có đúng độ không.
Ba con số ghi bên trong càng kính
- Số thứ nhất là chiều ngang của một tròng
- Số thứ hai là độ rộng phần cầu nối giữa hai tròng
- Số thứ ba là chiều dài càng kính
- Tất cả tính bằng milimet
- Thường in ở mặt trong của càng hoặc ở cầu mũi
Ghi lại bộ số của cặp gọng vừa nhất bạn từng đeo. Nó rút ngắn việc chọn lần sau rất nhiều.
Kích thước gọng ảnh hưởng tới độ dày tròng
- Tròng cận dày ở rìa, gọng càng rộng thì phần rìa lộ ra càng dày
- Gọng nhỏ cho phép cắt bỏ nhiều phần dày của phôi tròng
- Gọng tròn và gọng bo góc giấu độ dày tốt hơn gọng vuông
- Gọng nhựa dày che được rìa tròng
- Khoảng cách đồng tử lệch nhiều so với tâm gọng cũng làm một bên dày hơn
Với độ cao, đổi sang gọng nhỏ hơn đôi khi hiệu quả hơn cả việc nâng chiết suất tròng lên một bậc.
Gọng phải cân đối với khoảng cách đồng tử
- Tâm tròng cần nằm đúng trước đồng tử
- Gọng quá rộng so với khuôn mặt làm tâm tròng lệch ra ngoài
- Nơi cắt sẽ phải dịch tâm, làm một phía tròng dày lên
- Lệch tâm gây hiệu ứng lăng kính không mong muốn
- Người có khoảng cách đồng tử hẹp nên tránh gọng quá to
Đây là lý do kỹ thuật quan trọng nhất khi chọn kích thước gọng, và cũng là thứ ít ai nghĩ tới khi đứng trước gương.
Các loại khung và ai hợp với loại nào
- Gọng nguyên khung giữ tròng chắc nhất, che được rìa dày
- Gọng nửa khung dây cước nhẹ và thoáng, cần tròng đủ dày để xẻ rãnh
- Gọng khoan không vít mảnh nhất nhưng chịu lực kém nhất
- Độ cao thường hợp với gọng nguyên khung hơn
- Trẻ em nên dùng gọng nguyên khung bền, có bản lề chắc
Gọng càng ít vật liệu giữ tròng thì càng đòi hỏi tròng và cách dùng cẩn thận hơn.
Chất liệu gọng
- Nhựa acetate dày dặn, nhiều màu, giấu rìa tròng tốt
- Kim loại mảnh, nhẹ, chỉnh được nhiều
- Titan nhẹ và ít gây kích ứng da
- Nhựa dẻo chịu uốn phù hợp với trẻ nhỏ
- Mỗi chất liệu có cách chỉnh và độ bền khác nhau
Người da nhạy cảm nên hỏi rõ chất liệu phần tiếp xúc da. Vết đỏ ở sống mũi hoặc sau tai kéo dài là dấu hiệu cần đổi.
Đệm mũi quyết định kính có tụt hay không
- Đệm mũi rời chỉnh được, phù hợp với nhiều dáng mũi
- Cầu mũi liền của gọng nhựa không chỉnh được nhiều
- Sống mũi thấp thường hợp với gọng có đệm mũi chỉnh cao
- Đệm mũi quá nhỏ làm hằn da khi kính nặng
- Đệm cũ bị vàng và cứng nên thay định kỳ
Phần lớn phàn nàn kính tụt liên tục được giải quyết bằng năm phút chỉnh đệm mũi, không cần đổi kính.
Khoảng cách từ tròng tới mắt
- Gọng ngồi càng xa mắt thì độ hiệu dụng càng thay đổi
- Với độ cao, chênh vài milimet đã cảm nhận được
- Đơn kính được đo ở một khoảng cách nhất định trên gọng thử
- Gọng thật nên ngồi ở khoảng cách tương đương
- Đây là lý do nên thử gọng trước khi đo tâm chứ không ngược lại
Cùng một đơn kính lắp vào hai gọng ngồi khác nhau có thể cho cảm giác nhìn khác nhau, nhất là khi độ cao.
Gọng cho kính đa tròng
- Cần đủ cao để chứa vùng chuyển độ và vùng nhìn gần
- Gọng quá thấp cắt mất phần dưới
- Gọng phải ngồi ổn định, không trượt
- Nên có đệm mũi chỉnh được để tinh chỉnh chiều cao
- Gọng quá cong làm lệch vị trí các vùng
Với đa tròng, gọng không còn là lựa chọn thẩm mỹ thuần tuý mà là một phần của thiết bị quang học.
Kiểm gọng vừa hay không
- Đeo vào rồi cúi đầu nhìn xuống, gọng không được trượt xuống
- Lắc đầu nhẹ, gọng phải ở yên
- Càng kính ôm nhẹ chứ không siết thái dương
- Không có điểm nào đau sau vài phút đeo
- Lông mi không chạm vào mặt tròng
- Nhìn nghiêng thấy hai bên cân nhau
Thử vài phút ngay tại quầy phát hiện được hầu hết vấn đề. Cặp gọng gây đau sau mười phút sẽ không tự dễ chịu hơn ở nhà.
Gọng cho trẻ em
- Ưu tiên bền va đập và bản lề chắc
- Nên có dây giữ hoặc càng ôm sau tai với trẻ nhỏ
- Cần chỉnh lại định kỳ vì khuôn mặt trẻ thay đổi
- Gọng phải đủ cao để trẻ nhìn qua tròng, không nhìn qua rìa
- Kiểm lại mỗi lần đo mắt định kỳ
Trẻ hay nhìn qua phía trên gọng khi gọng tụt. Đeo kính mà nhìn ngoài tròng thì coi như không đeo.
Chăm sóc gọng để dùng lâu
- Tháo kính bằng hai tay để không làm lệch càng
- Cất vào hộp cứng, không bỏ vào túi quần
- Không đặt kính lên đầu vì làm giãn càng
- Mang đi siết vít và chỉnh định kỳ, thường miễn phí ở nơi cắt
- Không để kính trong xe đóng kín dưới nắng
Gọng lệch làm đổi vị trí tâm tròng trước mắt. Một cặp kính đúng độ vẫn có thể thành khó chịu chỉ vì càng bị bẻ.
Khi nào nên giữ gọng và chỉ thay tròng
- Gọng còn chắc, bản lề còn tốt, không nứt
- Bạn vẫn thấy vừa và thoải mái
- Dáng gọng vẫn phù hợp với loại tròng mới
- Chỉ có độ thay đổi, không có vấn đề về vừa vặn
Thay tròng giữ nguyên gọng là lựa chọn hợp lý và quen thuộc. Chỉ cần lưu ý gọng nhựa cũ đôi khi giòn và dễ nứt khi ép tròng mới vào, nên hỏi nơi cắt xem gọng còn chịu được không trước khi quyết định.
Câu hỏi thường gặp
Những con số ghi trên càng kính nghĩa là gì?
Thường là ba số: chiều ngang một tròng, độ rộng cầu mũi và chiều dài càng, tính bằng milimet. Biết số của cặp gọng vừa nhất giúp bạn tìm gọng mới nhanh hơn.
Độ cao thì nên chọn gọng nhỏ phải không?
Gọng nhỏ hơn thường làm rìa tròng mỏng hơn vì phần tròng bị cắt bỏ nhiều hơn. Nhưng vẫn phải đủ rộng để chứa vùng nhìn cần thiết, nhất là với kính đa tròng.
Gọng khoan không vít có bền không?
Mảnh và nhẹ nhưng chịu lực kém hơn gọng có khung, và chỗ khoan là điểm yếu. Nên chọn chất liệu tròng chịu lực tốt và tránh tháo lắp kính bằng một tay.
Kính cứ trượt xuống mũi thì làm sao?
Mang tới nơi cắt kính nhờ chỉnh càng và đệm mũi, đây là dịch vụ thông thường. Kính trượt không chỉ phiền mà còn làm lệch vị trí tâm tròng so với mắt.