Người không có độ ra nắng chỉ cần đeo kính râm. Người có độ thì rắc rối hơn: kính râm thường không đúng độ nên nhìn không rõ, còn kính thường thì chói. Có ba hướng giải quyết và không hướng nào hoàn hảo, nên biết rõ chỗ mạnh chỗ yếu là cách chọn đúng nhất.
Vì sao cần bảo vệ mắt khỏi nắng
- Tia cực tím tác động lên bề mặt và cấu trúc bên trong mắt
- Tác động tích luỹ theo thời gian chứ không chỉ theo từng lần
- Chói mạnh làm nheo mắt liên tục, gây mỏi và nhức đầu
- Phản xạ từ mặt nước, cát, mặt đường làm tăng lượng sáng vào mắt
- Trẻ em và người ngoài trời nhiều là nhóm phơi nhiễm cao
Đây là chuyện tích luỹ. Bảo vệ đều đặn trong nhiều năm có ý nghĩa hơn là bảo vệ thật kỹ vài lần.
Chắn tia cực tím không phụ thuộc màu tròng
- Tia cực tím nằm ngoài dải nhìn thấy nên mắt không cảm nhận được
- Tròng trong suốt vẫn có thể chắn tia cực tím hoàn toàn
- Tròng sẫm màu chưa chắc đã chắn
- Tròng sẫm mà không chắn còn bất lợi vì đồng tử giãn ra
- Nên hỏi rõ thông số chắn tia cực tím khi mua
Đây là hiểu nhầm phổ biến nhất về kính râm. Màu là để giảm chói, chắn tia là chuyện khác hẳn.
Hướng thứ nhất, cắt hẳn một cặp kính râm có độ
- Đúng độ của bạn nên nhìn rõ như kính thường
- Chọn được màu, mức sẫm và có thể thêm phân cực
- Gọng chọn riêng cho hoạt động ngoài trời, ôm sát hơn
- Phải mang theo hai cặp và đổi qua đổi lại
- Tốn thêm một khoản vì là cặp kính thứ hai
Với người ra ngoài trời nhiều hoặc lái xe ban ngày nhiều, đây là hướng cho trải nghiệm tốt nhất.
Hướng thứ hai, tròng đổi màu
- Một cặp kính dùng cho cả trong nhà lẫn ngoài trời
- Tự sẫm lại dưới tia cực tím và nhạt dần trong bóng râm
- Sẫm chậm hơn và nhạt chậm hơn khi trời lạnh
- Trong xe ô tô thường không sẫm được đáng kể
- Không bao giờ trong hoàn toàn như tròng thường sau một thời gian dùng
Tiện là ưu điểm lớn nhất. Nhược điểm trong xe là thứ gây thất vọng nhiều nhất, nên cần biết trước.
Hướng thứ ba, kính kẹp ngoài
- Gắn thêm một lớp tròng màu lên gọng đang đeo
- Rẻ hơn cắt hẳn một cặp kính râm
- Lật lên lật xuống nhanh khi ra vào
- Loại gắn nam châm tiện và ít làm xước hơn loại kẹp
- Thêm một lớp nữa nên dễ bám bụi và phản quang giữa hai lớp
Đây là giải pháp gọn cho người thỉnh thoảng mới ra nắng. Người ngoài trời cả ngày thường thấy nó bất tiện.
Phân cực làm gì
- Cắt ánh sáng phản xạ chói từ mặt phẳng ngang
- Rất rõ tác dụng trên mặt nước, mặt đường ướt, nắp ca pô xe
- Làm màu sắc trông đậm và tương phản hơn
- Luôn kèm màu, không có bản trong suốt
- Có thể làm một số màn hình trông tối hoặc có vệt khi nghiêng đầu
Với người lái xe ban ngày và người đi biển, phân cực là thứ tạo khác biệt lớn nhất trong cả danh sách lựa chọn.
Chọn màu tròng theo mục đích
- Xám giữ màu sắc tự nhiên nhất, hợp dùng chung
- Nâu tăng tương phản, nhiều người thấy dễ chịu khi lái xe
- Xanh lá cân bằng giữa hai loại trên
- Vàng tăng tương phản trong điều kiện thiếu sáng nhưng làm lệch màu
- Màu quá lạ có thể ảnh hưởng tới việc nhận biết đèn tín hiệu
Với kính đi đường, ưu tiên màu không làm sai lệch việc đọc đèn giao thông.
Mức sẫm phù hợp
- Sẫm nhẹ đủ cho trời nhiều mây hoặc trong nhà sáng
- Sẫm vừa dùng được cho phần lớn hoạt động ngoài trời
- Sẫm mạnh dành cho biển, núi cao, mặt tuyết
- Quá sẫm khi lái xe buổi chiều muộn là nguy hiểm
- Không dùng kính sẫm khi trời đã nhá nhem
Không phải cứ sẫm hơn là tốt hơn. Mức sẫm phải khớp với điều kiện ánh sáng thật nơi bạn dùng.
Dáng gọng cho kính đi nắng
- Gọng lớn và ôm sát che được ánh sáng lọt từ hai bên
- Càng to bản chắn thêm sáng từ phía thái dương
- Gọng quá cong khó lắp tròng có độ cao
- Cần chắc chắn nếu dùng khi vận động
- Nên có dây đeo khi đi biển hoặc chơi thể thao
Ánh sáng lọt từ phía trên và hai bên chiếm phần không nhỏ. Dáng gọng giải quyết phần này chứ không phải màu tròng.
Trẻ em ra nắng
- Mắt trẻ để tia cực tím đi vào nhiều hơn mắt người lớn
- Trẻ thường ở ngoài trời nhiều hơn
- Mũ rộng vành đơn giản và hiệu quả, nên dùng kèm
- Kính cho trẻ cần bền va đập và ôm chắc
- Nói rõ với nơi cắt là kính dùng ngoài trời cho trẻ
Mũ rộng vành là biện pháp dễ thực hiện nhất và trẻ ít phản đối hơn so với đeo thêm một cặp kính.
Những trường hợp cần cẩn thận hơn
- Người vừa phẫu thuật mắt nên theo hướng dẫn của bác sĩ
- Người rất nhạy cảm với ánh sáng nên được khám để tìm nguyên nhân
- Người có bệnh mắt đang theo dõi nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi chọn
- Không tự dùng kính màu để chữa cảm giác chói kéo dài không rõ nguyên nhân
Chói mắt liên tục không giải thích được là triệu chứng nên đưa tới bác sĩ mắt, không phải nên xử lý bằng cách mua tròng sẫm hơn.
Chọn hướng nào cho mình
- Ra ngoài trời nhiều giờ mỗi ngày thì cắt hẳn cặp kính râm có độ
- Ra vào liên tục trong ngày thì tròng đổi màu tiện nhất
- Thỉnh thoảng mới cần thì kính kẹp ngoài là đủ
- Lái xe ban ngày nhiều thì ưu tiên phân cực
- Dù chọn hướng nào cũng phải bảo đảm chắn được tia cực tím
Điểm chung duy nhất không được bỏ qua là phần chắn tia cực tím. Màu sắc, mức sẫm, kiểu dáng đều là chuyện tiện nghi và sở thích, còn phần chắn tia mới là phần liên quan tới sức khoẻ lâu dài của mắt.
Câu hỏi thường gặp
Tròng đổi màu có dùng thay kính râm được không?
Dùng được trong sinh hoạt thường ngày nhưng không bằng kính râm thật khi ở ngoài nắng lâu. Đặc biệt trong xe ô tô nó thường không sẫm được vì kính xe đã chắn tia cực tím.
Tròng càng sẫm thì càng bảo vệ mắt phải không?
Không. Màu sẫm và khả năng chắn tia cực tím là hai chuyện độc lập. Tròng sẫm mà không chắn tia cực tím còn bất lợi vì làm đồng tử giãn ra.
Phân cực và đổi màu có phải một không?
Không. Phân cực cắt ánh sáng phản xạ chói từ mặt phẳng như mặt nước hay mặt đường. Đổi màu là khả năng tự sẫm lại dưới tia cực tím. Một tròng có thể có cả hai, một, hoặc không có gì.
Kính kẹp ngoài có làm xước tròng chính không?
Có thể, nếu phần kẹp tiếp xúc trực tiếp với tròng hoặc nếu có bụi kẹt ở giữa. Nên chọn loại gắn bằng nam châm vào gọng và giữ sạch cả hai mặt.