Cận thị: cơ chế, dấu hiệu và cách chỉnh

Cận thị là tật khúc xạ phổ biến nhất và cũng là tật dễ hiểu nhất về mặt cơ chế: điểm hội tụ rơi trước võng mạc thay vì đúng trên đó.

Cơ chế

• Điểm hội tụ rơi trước võng mạc.
• Do trục nhãn cầu dài hơn bình thường.
• Hoặc do hệ hội tụ mạnh hơn cần thiết.
• Hình ảnh vật ở xa bị mờ.
• Vật ở gần vẫn rõ.

Mục thứ hai là nguyên nhân thường gặp nhất và nó liên quan tới quá trình phát triển của mắt.

Vì sao nhìn gần vẫn rõ

• Ánh sáng từ vật gần phân kỳ hơn.
• Cần ít lực hội tụ hơn.
• Điểm hội tụ lùi về đúng võng mạc.
• Nên hình ảnh rõ.
• Đây là lý do tên gọi cận thị.

Mục thứ ba là lời giải đơn giản cho một hiện tượng nghe có vẻ kỳ lạ.

Các dấu hiệu thường gặp

• Nhìn xa mờ.
• Nheo mắt để nhìn rõ hơn.
• Ngồi gần tivi hoặc bảng.
• Đưa sách lại gần.
• Mỏi mắt và đau đầu.
• Khó nhìn khi lái xe ban đêm.

Mục thứ hai là dấu hiệu dễ nhận ra nhất ở trẻ và nó thường xuất hiện trước khi trẻ tự nói ra.

Vì sao nheo mắt giúp nhìn rõ hơn

• Giảm ánh sáng đi qua vùng rìa.
• Thu hẹp vùng nhoè.
• Hình ảnh rõ hơn một chút.
• Nhưng gây mỏi.
• Là dấu hiệu nên đi khám.

Mục cuối là điều cha mẹ nên để ý vì trẻ thường không biết mình nhìn kém.

Ở trẻ em

• Trẻ không biết thế nào là nhìn rõ.
• Nên không kêu ca.
• Cha mẹ phải để ý dấu hiệu.
• Kết quả học tập có thể bị ảnh hưởng.
• Khám mắt định kỳ là cách phát hiện.

Mục đầu tiên là điểm mấu chốt vì trẻ không có mốc so sánh để biết mình nhìn kém.

Về sự thay đổi độ cận

• Thường tăng trong giai đoạn phát triển.
• Ổn định dần khi trưởng thành.
• Không phải do đeo kính.
• Cần đo lại định kỳ.
• Tốc độ tăng khác nhau giữa các người.

Mục thứ ba cần được nói rõ vì hiểu nhầm này khiến nhiều gia đình trì hoãn việc cho trẻ đeo kính.

Về việc đeo kính

• Đeo đúng độ không làm cận nặng thêm.
• Không đeo thì mắt phải gắng sức.
• Gây mỏi và đau đầu.
• Ảnh hưởng tới học tập và sinh hoạt.
• Ở trẻ còn ảnh hưởng tới phát triển thị giác.

Mục cuối là lý do quan trọng nhất để không trì hoãn ở trẻ nhỏ.

Cách chỉnh

• Kính có tác dụng làm phân kỳ ánh sáng.
• Đẩy điểm hội tụ lùi về võng mạc.
• Kính gọng hoặc kính áp tròng.
• Phẫu thuật khúc xạ với một số trường hợp.
• Lựa chọn tuỳ độ tuổi và tình trạng.

Mục cuối là lý do không có một cách phù hợp cho mọi người.

Về cận thị nặng

• Trục nhãn cầu dài hơn nhiều.
• Các lớp phía sau bị kéo căng.
• Liên quan tới nguy cơ cao hơn ở đáy mắt.
• Cần khám mắt đầy đủ chứ không chỉ đo độ.
• Theo lịch bác sĩ tư vấn.

Mục thứ tư là phân biệt quan trọng vì đo độ để cắt kính không phải là khám mắt.

Các dấu hiệu cần đi khám ngay

• Đột ngột thấy nhiều chấm đen bay.
• Thấy chớp sáng.
• Xuất hiện màn che một phần tầm nhìn.
• Thị lực giảm đột ngột.
• Đau mắt dữ dội.
• Không chờ đợi.

Danh sách này đặc biệt quan trọng với người cận nặng và nó nên được ghi nhớ.

Khám định kỳ

• Đo lại độ theo lịch.
• Khám đáy mắt.
• Đo áp lực trong mắt theo chỉ định.
• Dày hơn nếu cận nặng.
• Dày hơn ở trẻ đang phát triển.
• Hỏi bác sĩ về lịch phù hợp.

Mục thứ hai là phần hay bị bỏ qua khi người ta chỉ ghé tiệm kính để đo độ.

Điều đáng nhớ nhất

• Cận thị là hội tụ trước võng mạc.
• Nheo mắt là dấu hiệu dễ nhận ra ở trẻ.
• Đeo kính đúng độ không làm cận nặng thêm.
• Trẻ không biết thế nào là nhìn rõ nên không kêu ca.
• Cận nặng cần khám mắt đầy đủ chứ không chỉ đo độ.

Mục thứ ba là hiểu nhầm cần gỡ bỏ nhất vì nó gây hại trực tiếp cho trẻ.

Câu hỏi thường gặp