Khi thấy nhìn mờ, phản ứng đầu tiên của nhiều người là đi đo kính. Nhưng không phải mọi trường hợp mờ đều do tật khúc xạ, và một số nguyên nhân khác thì không nên chờ đợi.
Vì sao cần khám chứ không chỉ đo độ
- Đo độ chỉ đánh giá phần khúc xạ.
- Không đánh giá các phần khác của mắt.
- Nhiều tình trạng gây mờ không chỉnh được bằng kính.
- Một số cần can thiệp sớm.
- Khám đầy đủ mới phát hiện được.
Mục thứ tư là lý do việc phân biệt có ý nghĩa thực tế chứ không chỉ để gọi đúng tên.
Dấu hiệu gợi ý không phải khúc xạ đơn thuần
- Thị lực không đạt mức tốt dù đã chỉnh kính đúng.
- Mờ xuất hiện đột ngột.
- Mờ chỉ ở một mắt.
- Kèm đau mắt.
- Kèm nhìn thấy quầng sáng.
- Kèm mất một phần tầm nhìn.
Mục đầu tiên là dấu hiệu quan trọng nhất và nó nên được nêu ngay với người đo kính.
Nhược thị
- Thị lực một mắt không phát triển đầy đủ.
- Trong giai đoạn thị giác đang hình thành.
- Thường do khúc xạ lệch nhau giữa hai mắt.
- Hoặc do lác.
- Đeo kính đơn thuần không đủ.
- Cần phát hiện và can thiệp sớm.
Mục cuối là điều quyết định vì giai đoạn có thể can thiệp có giới hạn thời gian.
Vì sao nhược thị khó phát hiện
- Mắt còn lại bù được.
- Trẻ vẫn sinh hoạt bình thường.
- Không kêu ca gì.
- Chỉ phát hiện khi che từng mắt để kiểm tra.
- Đây là lý do khám mắt cho trẻ quan trọng.
Mục thứ tư là lý do việc kiểm tra từng mắt riêng không thể bỏ qua.
Lác
- Hai mắt không cùng hướng về một điểm.
- Có thể liên tục hoặc từng lúc.
- Có thể liên quan tới tật khúc xạ.
- Cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá.
- Ở trẻ cần can thiệp sớm.
- Lác xuất hiện đột ngột ở người lớn cần khám ngay.
Mục cuối là tình huống cần được xử lý khẩn vì nó có thể liên quan tới nguyên nhân khác.
Các vấn đề ở thuỷ tinh thể
- Thuỷ tinh thể mất dần độ trong theo tuổi.
- Gây nhìn mờ dần.
- Chói hơn khi có ánh sáng mạnh.
- Màu sắc nhạt đi.
- Kính không cải thiện được như mong muốn.
- Cần bác sĩ đánh giá.
Mục thứ năm là dấu hiệu phân biệt quan trọng với tật khúc xạ đơn thuần.
Khô mắt
- Gây mờ thoáng qua.
- Rõ hơn khi nhìn màn hình lâu.
- Đỡ khi chớp mắt.
- Kèm cảm giác cộm và rát.
- Thị lực dao động.
- Hay bị nhầm là cần đổi kính.
Mục thứ ba là dấu hiệu phân biệt đơn giản vì mờ do khúc xạ không thay đổi khi chớp mắt.
Các vấn đề ở võng mạc
- Có thể gây mờ vùng trung tâm.
- Hoặc mất một phần tầm nhìn.
- Đường thẳng có thể thấy cong.
- Kính không cải thiện.
- Cần khám đáy mắt.
- Một số tình trạng cần xử lý sớm.
Mục thứ ba là dấu hiệu đáng chú ý và nó nên được nêu ngay khi phát hiện.
Các vấn đề về áp lực trong mắt
- Thường không có triệu chứng sớm.
- Ảnh hưởng tầm nhìn ngoại vi trước.
- Người bệnh không nhận ra.
- Chỉ phát hiện khi khám.
- Đây là lý do khám định kỳ quan trọng.
Mục thứ ba là điều khiến nhóm này nguy hiểm vì tổn thương diễn ra âm thầm.
Khi thị lực dao động trong ngày
- Có thể do khô mắt.
- Có thể do mỏi điều tiết.
- Có thể liên quan tới một số tình trạng toàn thân.
- Nên nêu với bác sĩ.
- Không tự đổi kính liên tục.
Mục thứ ba là điều đáng biết vì thay đổi thị lực đôi khi là dấu hiệu của vấn đề ngoài mắt.
Các dấu hiệu cần đi khám ngay
- Thị lực giảm đột ngột.
- Đau mắt dữ dội.
- Thấy chớp sáng hoặc nhiều chấm đen bay.
- Có màn che một phần tầm nhìn.
- Nhìn thấy quầng sáng quanh đèn kèm đau.
- Không chờ đợi.
Danh sách này nên được ghi nhớ vì thời gian xử trí quyết định kết quả ở nhiều tình huống.
Khi kính không giúp như mong đợi
- Đã đeo đúng độ mà vẫn không rõ.
- Thay kính nhiều lần không cải thiện.
- Nên khám mắt đầy đủ.
- Không tiếp tục đổi kính.
- Có thể nguyên nhân nằm ở chỗ khác.
Mục thứ hai là tình huống hay gặp và nó nên dẫn tới việc khám chứ không tới việc cắt kính lần nữa.
Điều đáng nhớ nhất
- Không phải mọi trường hợp mờ đều chỉnh được bằng kính.
- Thị lực không đạt dù đã chỉnh đúng là dấu hiệu cần khám.
- Nhược thị cần phát hiện sớm ở trẻ.
- Khô mắt gây mờ thoáng qua và đỡ khi chớp mắt.
- Một số dấu hiệu không được chờ đợi.
Mục thứ hai là điều đáng nêu ngay khi đi đo kính vì nó thay đổi hướng xử lý hoàn toàn.
Câu hỏi thường gặp
Có phải mọi trường hợp nhìn mờ đều chỉnh được bằng kính không?
Không. Nhiều tình trạng khác cũng gây nhìn mờ nhưng không cải thiện bằng kính, ví dụ các vấn đề ở thuỷ tinh thể, giác mạc, võng mạc hoặc thần kinh thị giác. Vì thế cần khám chứ không chỉ đo độ.
Dấu hiệu nào gợi ý không phải tật khúc xạ đơn thuần?
Thị lực không đạt mức tốt dù đã chỉnh kính đúng, mờ xuất hiện đột ngột, mờ chỉ ở một mắt, kèm đau mắt, kèm nhìn thấy quầng sáng, hoặc kèm mất một phần tầm nhìn.
Nhược thị là gì?
Là tình trạng thị lực của một mắt không phát triển đầy đủ trong giai đoạn thị giác đang hình thành, thường do tật khúc xạ lệch nhau giữa hai mắt hoặc do lác. Cần phát hiện và can thiệp sớm.
Khi nào cần đi khám ngay?
Khi thị lực giảm đột ngột, đau mắt dữ dội, thấy chớp sáng hoặc nhiều chấm đen bay, có màn che một phần tầm nhìn, hoặc nhìn thấy quầng sáng quanh đèn kèm đau. Đây là các tình huống không được chờ đợi.