Nên khám mắt bao lâu một lần

Câu hỏi bao lâu khám mắt một lần không có câu trả lời chung, và đó không phải là né tránh. Nhịp khám hợp lý cho một đứa trẻ năm tuổi, một người ba mươi khoẻ mạnh và một người bảy mươi có đái tháo đường khác nhau rất xa, vì thứ cần bắt ở mỗi nhóm là khác nhau.

Nguyên tắc chung

• Nhịp khám do bác sĩ đặt sau lần khám đầu tiên
• Nhóm có yếu tố nguy cơ được hẹn dày hơn
• Có triệu chứng thì đi khám ngay, không đợi tới hẹn
• Khám định kỳ nhằm bắt những gì chưa gây triệu chứng
• Không tự giãn lịch vì thấy mình vẫn nhìn tốt

Điểm cuối rất hay bị vi phạm. Cảm giác nhìn tốt là lý do phổ biến nhất khiến người ta bỏ lịch.

Trẻ trước tuổi đi học

• Cần được khám ít nhất một lần trước khi vào lớp một
• Mục tiêu chính là phát hiện nhược thị và lác
• Cửa sổ điều trị nhược thị không mở mãi
• Trẻ không tự kêu vì mắt còn lại nhìn tốt
• Có bất thường thì khám ngay, không đợi tới tuổi

Đây là nhóm mà việc khám sớm có giá trị lớn nhất trong toàn bộ các nhóm tuổi.

Trẻ trong tuổi đi học

• Theo dõi theo lịch bác sĩ đặt, thường dày hơn người lớn
• Trẻ đã có tật khúc xạ thì khám dày hơn trẻ chưa có
• Cha mẹ cận nặng thì con thuộc nhóm theo dõi kỹ
• Kiểm tra ở trường là sàng lọc, không thay được khám
• Đi khám ngay khi thấy các dấu hiệu bất thường

Giai đoạn này độ có thể thay đổi trong vài tháng, nên lịch khám dày hơn không phải là thừa.

Người trưởng thành trẻ tuổi

• Độ thường ổn định hơn nên nhịp khám thưa hơn
• Vẫn nên có một lần khám đầy đủ để lấy mốc
• Người đeo kính áp tròng cần khám theo lịch riêng
• Người làm việc màn hình nhiều nên khám khi có triệu chứng kéo dài
• Có tiền sử gia đình thì cần theo dõi sớm hơn

Nhóm này hay nghĩ mình chưa tới lúc. Nhưng một lần khám để có mốc so sánh là đầu tư rất hợp lý.

Người trung niên

• Phần nhìn gần bắt đầu thay đổi đều đặn
• Một số vấn đề bắt đầu xuất hiện ở nhóm tuổi này
• Nhịp khám thường được đặt dày hơn so với trước
• Nên bắt đầu đo nhãn áp thường quy
• Cần nói rõ khoảng cách làm việc để kê đơn kính phù hợp

Đây là giai đoạn nhiều người đi khám lần đầu trong đời, thường vì lý do đọc gần. Nhân dịp đó nên làm khám đầy đủ.

Người cao tuổi

• Nhịp khám dày hơn theo chỉ định của bác sĩ
• Theo dõi đục thể thuỷ tinh
• Theo dõi các vấn đề ở võng mạc
• Theo dõi nhãn áp
• Thị lực kém ở người cao tuổi làm tăng nguy cơ té ngã

Liên hệ với nguy cơ té ngã là lý do y tế rất thực tế và thường bị bỏ qua khi bàn về khám mắt ở người lớn tuổi.

Nhóm cần khám dày hơn bình thường

• Người mắc đái tháo đường
• Người có độ cận cao
• Người có tiền sử gia đình mắc glôcôm hoặc bệnh võng mạc
• Người từng chấn thương hoặc phẫu thuật mắt
• Người đang dùng một số thuốc cần theo dõi ở mắt
• Người có bệnh tự miễn

Nếu bạn thuộc bất kỳ nhóm nào ở trên thì nhịp khám của bạn không giống nhịp chung, và cần hỏi rõ bác sĩ.

Đái tháo đường và mắt

• Bắt đầu khám mắt ngay từ khi được chẩn đoán
• Thay đổi ở võng mạc thường không gây triệu chứng ở giai đoạn sớm
• Soi đáy mắt là phần không thể bỏ
• Nhịp khám phụ thuộc vào kết quả soi và mức kiểm soát đường huyết
• Đường huyết dao động cũng làm khúc xạ dao động

Đây là nhóm mà việc khám định kỳ có bằng chứng rõ ràng nhất về lợi ích, và cũng là nhóm hay bỏ lịch nhất vì mắt chưa có biểu hiện gì.

Người đeo kính áp tròng

• Khám theo lịch riêng do nơi lắp đặt ra
• Kiểm bề mặt giác mạc và tình trạng kết mạc
• Đánh giá kính còn vừa không khi mắt thay đổi
• Mang theo kính đang dùng và hộp đựng khi đi khám
• Không bỏ lịch vì thấy đang dùng tốt

Nhiều thay đổi ở bề mặt giác mạc diễn ra âm thầm và chỉ thấy được khi soi.

Sau phẫu thuật mắt

• Lịch tái khám dày trong giai đoạn đầu
• Sau đó chuyển sang nhịp theo dõi dài hạn
• Người từng cận nặng vẫn cần soi đáy mắt định kỳ
• Người đặt kính nội nhãn cần theo dõi nhãn áp và nội mô giác mạc
• Giữ giấy tờ ghi rõ đã mổ gì và khi nào

Mổ xong nhìn rõ là lúc dễ bỏ lịch nhất, và đó cũng là lúc lịch theo dõi bắt đầu có ý nghĩa dài hạn.

Làm sao để không quên

• Đặt nhắc trên điện thoại ngay khi rời phòng khám
• Gắn lịch khám mắt vào một mốc dễ nhớ trong năm
• Đi khám cả nhà cùng dịp
• Ghi lịch vào cùng chỗ với các lịch khám sức khoẻ khác
• Đặt lịch trước khi rời phòng khám nếu nơi đó cho đặt

Lý do lớn nhất khiến người ta bỏ khám định kỳ không phải là ngại hay tốn kém mà là quên. Một lời nhắc đặt sẵn giải quyết gần hết chuyện đó, và nó chỉ mất ba mươi giây ngay khi bạn còn đang ngồi ở phòng khám.

Câu hỏi thường gặp