Những dấu hiệu ở mắt không được chờ đợi

Mắt đỏ, cộm, mỏi là chuyện gần như ai cũng gặp và phần lớn tự hết. Chính vì thế người ta quen với việc chờ vài hôm xem sao. Thói quen đó đúng với đa số tình huống, nhưng có một nhóm dấu hiệu mà mỗi giờ trôi qua đều làm kết quả xấu đi.

Nhóm cần tới cơ sở y tế ngay

• Mất thị lực đột ngột, một phần hoặc toàn bộ
• Thấy như có màn che kéo ngang tầm nhìn
• Chớp sáng kèm ruồi bay tăng nhiều đột ngột
• Đau mắt dữ dội kèm đỏ, mờ, thấy quầng quanh đèn
• Hoá chất bắn vào mắt
• Chấn thương xuyên hoặc vật cắm vào mắt

Với nhóm này, câu hỏi không phải là có nên đi khám không mà là đi bằng cách nào cho nhanh nhất.

Hoá chất vào mắt

• Rửa ngay bằng nước sạch liên tục trong nhiều phút
• Mở mi ra để nước chảy qua toàn bộ bề mặt
• Không cố tìm dung dịch trung hoà
• Không nhỏ thuốc gì trước khi rửa
• Rửa xong vẫn phải tới cơ sở y tế
• Mang theo thông tin về loại hoá chất nếu biết

Thời gian rửa quan trọng hơn thời gian di chuyển. Rửa ngay tại chỗ rồi mới đi là thứ tự đúng.

Chấn thương mắt

• Vật cắm vào mắt thì không tự rút ra
• Che nhẹ bằng vật cứng, không ép lên nhãn cầu
• Không dụi, không rửa mạnh khi nghi có vết thương xuyên
• Va đập mạnh vùng mắt cần được khám kể cả khi không thấy đau nhiều
• Không ăn uống trước khi được khám nếu nghi cần can thiệp

Che bằng vật cứng chứ không băng ép là chi tiết quan trọng. Ép lên nhãn cầu có vết thương xuyên làm tình hình nặng hơn.

Dị vật nhỏ trên bề mặt

• Chớp mắt nhiều lần để nước mắt cuốn đi
• Rửa bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý
• Không dụi mắt
• Không dùng nhíp hay tăm bông cố gắp
• Không lấy ra được hoặc còn cộm thì đi khám
• Dị vật kim loại cần được xử lý sớm

Cảm giác vẫn còn cộm sau khi đã rửa thường có nghĩa là dị vật còn ở đó hoặc đã để lại vết xước, và cả hai đều nên được khám.

Nhóm cần khám sớm trong ngày

• Nhìn đôi mới xuất hiện
• Một mắt kém hẳn so với mắt kia
• Đường thẳng trông cong hoặc méo
• Mi mắt sụp mới xuất hiện
• Đồng tử hai bên không đều nhau
• Đau mắt thật sự chứ không phải chỉ mỏi

Những dấu hiệu này không phải cấp cứu tức thời nhưng cũng không nên để qua đêm mà không hỏi ý kiến chuyên môn.

Nhóm cần khám trong vài ngày

• Đỏ mắt kéo dài kèm ghèn
• Sợ ánh sáng rõ rệt
• Nhìn mờ không cải thiện sau khi nghỉ
• Cộm rát dai dẳng nhiều tuần
• Nhức đầu tăng dần theo tuần
• Sưng nề vùng quanh mắt

Nhóm này thường không nguy cấp nhưng kéo dài thì cần được xác định nguyên nhân, vì nhiều vấn đề khác nhau cho triệu chứng rất giống nhau.

Ở trẻ em

• Đồng tử có ánh trắng bất thường trong ảnh chụp có đèn
• Một mắt lệch hướng
• Trẻ đột nhiên hay che một mắt
• Chảy nước mắt liên tục ở trẻ nhỏ
• Trẻ sợ ánh sáng rõ rệt
• Mắt trẻ to bất thường so với bên kia

Ánh trắng trong đồng tử là dấu hiệu cần đưa trẻ đi khám ngay. Nó thường được phát hiện tình cờ qua ảnh chụp trong nhà.

Ở người đeo kính áp tròng

• Đau, đỏ, chói, nhìn mờ khi đang đeo
• Tháo kính ra ngay và không đeo lại
• Không tự nhỏ thuốc rồi đeo tiếp
• Triệu chứng không hết nhanh thì đi khám
• Mang theo kính, hộp đựng và dung dịch khi đi khám

Nhóm người đeo kính áp tròng cần ngưỡng cảnh giác thấp hơn, vì viêm giác mạc ở nhóm này tiến triển nhanh và để lại hậu quả nặng hơn.

Những việc không nên làm khi mắt có vấn đề

• Dụi mắt
• Nhỏ thuốc theo lời mách hoặc theo đơn của người khác
• Đắp lá hoặc các thứ dân gian lên mắt
• Dùng thuốc nhỏ làm trắng mắt để che triệu chứng
• Chờ xem vài hôm khi thuộc nhóm dấu hiệu cấp
• Tự chẩn đoán dựa trên hình ảnh tìm trên mạng

Về mọi loại thuốc nhỏ mắt, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ. Một số loại chỉ dùng được trong tình huống nhất định và dùng sai có thể làm vấn đề nặng thêm.

Chuẩn bị khi phải đi khám gấp

• Mang theo kính đang dùng và đơn kính
• Mang danh sách thuốc đang dùng
• Ghi lại thời điểm triệu chứng bắt đầu
• Ghi lại hoàn cảnh xảy ra, nhất là khi có chấn thương
• Nhờ người đưa đi vì bạn có thể nhìn kém
• Không tự lái xe

Thời điểm bắt đầu triệu chứng là thông tin bác sĩ luôn hỏi và cũng là thứ dễ quên nhất khi đang lo lắng. Ghi lại ngay khi nhận ra là việc mất mười giây mà giúp buổi khám đi nhanh hơn nhiều.

Câu hỏi thường gặp