Khám mắt và đo kính là hai việc khác nhau

Rất nhiều người cả đời chưa từng đi khám mắt, chỉ đi đo kính. Hai việc này nghe giống nhau vì đều diễn ra trong một phòng có máy móc và bảng chữ, nhưng chúng trả lời hai câu hỏi hoàn toàn khác nhau và không thay thế cho nhau được.

Hai câu hỏi khác nhau

• Đo kính hỏi bạn cần bao nhiêu độ để nhìn rõ
• Khám mắt hỏi các cấu trúc của mắt có bình thường không
• Một người có thể nhìn rõ mà vẫn có vấn đề đang tiến triển
• Một người nhìn mờ mà chỉnh kính không cải thiện thì vấn đề nằm ngoài khúc xạ
• Cả hai đều cần, chỉ là với nhịp khác nhau

Hiểu được ranh giới này thì biết khi nào nên ra tiệm kính và khi nào nên tới cơ sở khám mắt.

Phần hỏi bệnh

• Triệu chứng hiện có và xuất hiện từ bao giờ
• Tiền sử bệnh mắt của bản thân
• Tiền sử bệnh mắt trong gia đình
• Bệnh toàn thân đang điều trị
• Thuốc đang dùng, kể cả thực phẩm chức năng
• Nghề nghiệp và môi trường làm việc

Phần này quyết định buổi khám sẽ đi sâu vào đâu. Khai đầy đủ là cách tiết kiệm thời gian cho chính mình.

Đo thị lực

• Đo từng mắt riêng, có kính và không kính
• Đo cả nhìn xa và nhìn gần khi cần
• Là mốc so sánh cho những lần khám sau
• Thị lực giảm mà chỉnh kính không cải thiện là dấu hiệu quan trọng
• Dùng bảng phù hợp với người chưa biết chữ

Con số thị lực không chỉ để cắt kính. Nó là dữ liệu theo dõi và chỉ có ý nghĩa khi so với các lần trước.

Đo khúc xạ

• Đo máy để có điểm xuất phát
• Thử kính chủ quan để chốt con số
• Có thể cần nhỏ thuốc liệt điều tiết ở một số trường hợp
• Kết quả dùng cho việc kê đơn kính
• Cũng là dữ liệu theo dõi sự thay đổi theo thời gian

Phần này trùng với việc đo kính ở tiệm, và đây chính là chỗ khiến nhiều người nghĩ hai việc là một.

Soi đèn khe

• Kính hiển vi kết hợp nguồn sáng dạng khe
• Nhìn được mi mắt, bờ mi, kết mạc
• Nhìn được giác mạc từng lớp
• Nhìn được tiền phòng, mống mắt, thể thuỷ tinh
• Phát hiện viêm, sẹo, lắng đọng, đục

Đây là phần khám cốt lõi cho bán phần trước của mắt và không có cách nào thay thế bằng một phép đo tự động.

Đo nhãn áp

• Đo áp lực bên trong nhãn cầu
• Có loại đo bằng luồng hơi, có loại tiếp xúc trực tiếp
• Là một phần trong việc đánh giá nguy cơ glôcôm
• Một mình con số nhãn áp không đủ để kết luận
• Đặc biệt quan trọng với nhóm có yếu tố nguy cơ

Nhiều người bỏ qua phần này vì nó không liên quan gì tới việc nhìn rõ. Nhưng đó chính là lý do nó cần có trong khám định kỳ.

Soi đáy mắt

• Nhìn võng mạc, đĩa thị, mạch máu võng mạc
• Thường cần nhỏ thuốc giãn đồng tử để nhìn được rộng
• Phát hiện nhiều vấn đề chưa gây triệu chứng
• Đặc biệt quan trọng với người cận nặng và người đái tháo đường
• Mắt là nơi duy nhất nhìn thấy mạch máu trực tiếp mà không cần can thiệp

Điểm cuối rất đáng chú ý: soi đáy mắt cho thông tin không chỉ về mắt mà còn gợi ý về tình trạng mạch máu nói chung.

Các thăm dò thêm khi cần

• Đo thị trường khi cần đánh giá vùng nhìn
• Chụp cắt lớp võng mạc để xem từng lớp
• Chụp bản đồ giác mạc
• Đánh giá tình trạng nước mắt
• Đánh giá vận nhãn và phối hợp hai mắt

Những thăm dò này được chỉ định theo tình huống cụ thể, không phải mọi buổi khám đều có.

Khi nào cần nhỏ thuốc giãn đồng tử

• Khi cần soi đáy mắt rộng
• Khi theo dõi định kỳ ở nhóm nguy cơ cao
• Khi có triệu chứng gợi ý vấn đề ở võng mạc
• Bạn sẽ chói sáng và nhìn gần mờ trong vài giờ sau đó
• Cần thu xếp người đưa về và mang theo kính râm

Hỏi trước xem buổi khám có nhỏ thuốc không để sắp xếp thời gian. Đây là câu hỏi rất nên đặt khi đặt lịch.

Ai làm việc gì

• Bác sĩ chuyên khoa mắt khám, chẩn đoán và điều trị
• Kỹ thuật viên khúc xạ đo và thử kính
• Người cắt kính lắp tròng và chỉnh gọng
• Tiệm kính thường có phần đo nhưng không có phần khám
• Cơ sở chuyên khoa có đủ thiết bị cho cả hai

Biết ai làm gì thì biết mình cần tới đâu. Đi nhầm chỗ là cách phổ biến khiến một vấn đề bị bỏ qua nhiều tháng.

Buổi khám kết thúc bằng gì

• Kết luận về tình trạng hiện tại
• Đơn kính nếu có chỉ định
• Hướng xử trí nếu phát hiện vấn đề
• Lịch hẹn tái khám
• Dặn dò về những dấu hiệu cần quay lại sớm

Xin bản ghi kết quả bằng giấy và giữ lại. Nó là dữ liệu cho lần khám sau, dù lần sau bạn khám ở đâu.

Những hiểu nhầm thường gặp

• Tưởng nhìn rõ thì không cần khám
• Tưởng đo kính ở tiệm là đã khám mắt
• Tưởng khám mắt chỉ dành cho người có bệnh
• Tưởng trẻ nhỏ chưa cần khám vì chưa biết đọc
• Tưởng mổ khúc xạ rồi thì hết cần theo dõi

Điểm chung của cả năm hiểu nhầm là coi mắt như một công cụ chỉ cần kiểm khi hỏng. Thực tế phần lớn vấn đề ở mắt tiến triển trong im lặng, và việc khám định kỳ tồn tại để bắt chúng trước khi chúng lên tiếng.

Câu hỏi thường gặp