Có một nhóm người đã làm đủ mọi thứ: hạ màn hình, đổi hướng bàn, đặt nhắc nghỉ mắt, mua tròng lọc, chỉnh độ sáng. Vẫn mỏi. Ở điểm này, tiếp tục mua thêm phụ kiện là cách tốn tiền mà không giải quyết gì, vì nguyên nhân thường đã nằm ngoài môi trường làm việc.
Tật khúc xạ chưa được chỉnh
- Viễn thị nhẹ ở người lớn thường không gây mờ nhưng gây mỏi
- Loạn thị nhẹ làm chữ nhoè theo hướng, phải căng mắt để đọc
- Cận thị nhẹ làm phải nheo khi nhìn xa
- Lệch độ giữa hai mắt khiến một bên phải gắng sức
- Tất cả đều phát hiện được bằng một buổi đo đầy đủ
Đây là nhóm nguyên nhân dễ xử lý nhất và cũng là nhóm hay bị bỏ qua nhất, vì người ta nghĩ nhìn rõ thì không cần kính.
Đơn kính đã cũ
- Độ đã thay đổi từ lần đo trước
- Trục loạn thị có thể đã xoay
- Kính đang đeo dư độ làm mắt phải điều tiết thêm
- Người trung niên cần độ cộng thêm cho khoảng cách màn hình
- Kính đa tròng không phù hợp với công việc bàn giấy
Nếu bạn không nhớ lần đo gần nhất là khi nào thì khả năng cao đây là nguyên nhân.
Kính không phù hợp với khoảng cách làm việc
- Kính cắt cho nhìn xa không tối ưu cho khoảng cách màn hình
- Kính đọc sách cắt cho khoảng cách gần hơn màn hình
- Kính đa tròng buộc ngửa cổ để tìm vùng trung gian
- Kính văn phòng cho vùng nhìn máy tính rộng hơn hẳn
- Cần nói rõ khoảng cách làm việc thật khi đi đo
Rất nhiều người ngửa cổ cả ngày mà không nhận ra, rồi quy cảm giác khó chịu cho mắt trong khi phần lớn đến từ cổ.
Rối loạn phối hợp hai mắt
- Hai mắt khó giữ quy tụ khi nhìn gần lâu
- Biểu hiện là chữ chồng lên nhau hoặc tách đôi khi mệt
- Đọc mau chán, hay mất dòng
- Nhức vùng quanh mắt và trán rõ hơn
- Cần được đánh giá riêng, không chỉ đo độ
Nhóm này hay bị bỏ sót vì thị lực từng mắt hoàn toàn bình thường. Nếu bạn thấy chữ tách đôi khi mệt thì hãy nói rõ điều này khi đi khám.
Khô mắt ở mức bệnh lý
- Không chỉ là chuyện chớp mắt ít khi làm việc
- Có thể liên quan tới bờ mi, tới nội tiết, tới bệnh toàn thân
- Một số thuốc đang dùng có ảnh hưởng
- Không đáp ứng với các điều chỉnh môi trường đơn giản
- Cần khám để xác định nguyên nhân và hướng xử trí
Khi cộm rát kéo dài nhiều tuần dù đã xoay hướng gió và chớp mắt đầy đủ, đó là tín hiệu nên để bác sĩ nhìn tận nơi.
Các vấn đề khác ở mắt
- Viêm bờ mi và viêm kết mạc mạn
- Dị ứng ở mắt theo mùa hoặc theo môi trường
- Đục thể thuỷ tinh giai đoạn sớm gây loá và mỏi
- Một số vấn đề cần được phát hiện qua soi đáy mắt
- Nhãn áp cần được đo ở nhóm có yếu tố nguy cơ
Đây là lý do buổi khám mắt gồm nhiều phần chứ không chỉ đo độ. Một số thứ chỉ thấy được khi soi.
Nguyên nhân ngoài mắt
- Căng cơ vùng cổ vai gáy gây nhức đầu rất giống mỏi mắt
- Thiếu ngủ kéo dài làm mọi triệu chứng nặng lên
- Căng thẳng kéo dài ảnh hưởng tới cảm nhận khó chịu
- Một số bệnh toàn thân có biểu hiện ở mắt
- Đau nửa đầu có thể kèm biểu hiện thị giác
Nếu khám mắt không tìm ra gì thì đó vẫn là thông tin có ích: nó thu hẹp hướng tìm sang những chỗ khác.
Dấu hiệu cần đi khám sớm
- Nhìn mờ không cải thiện sau khi nghỉ
- Nhìn đôi mới xuất hiện
- Một mắt kém hẳn so với mắt kia
- Đau mắt thật sự chứ không phải chỉ mỏi
- Sợ ánh sáng rõ rệt
- Nhức đầu tăng dần theo tuần
Nhóm này không chờ được. Đặc biệt nhìn đôi mới xuất hiện là dấu hiệu cần được khám sớm, không phải chuyện nghỉ ngơi cho đỡ.
Dấu hiệu cần đi cấp cứu
- Mất thị lực đột ngột một phần hoặc toàn bộ
- Thấy chớp sáng kèm ruồi bay tăng nhiều đột ngột
- Thấy như có màn che kéo ngang tầm nhìn
- Đau mắt dữ dội kèm buồn nôn, nhìn thấy quầng quanh đèn
- Đường thẳng đột nhiên trông cong hoặc méo
Những biểu hiện này không liên quan tới màn hình và cần được xử lý ngay, không chờ tới giờ hành chính.
Chuẩn bị cho buổi khám
- Ghi rõ triệu chứng, xuất hiện khi nào trong ngày
- Ghi mình ngồi cách màn hình bao xa và làm bao nhiêu giờ
- Mang theo kính đang dùng và đơn kính cũ
- Liệt kê thuốc đang dùng
- Nói rõ đã thử điều chỉnh những gì và kết quả ra sao
- Nói rõ nghề nghiệp và khoảng cách làm việc thật
Thông tin về việc bạn đã thử gì và không đỡ có giá trị chẩn đoán thật sự, vì nó loại bớt được cả một nhóm nguyên nhân ngay từ đầu buổi khám.
Câu hỏi thường gặp
Mỏi mắt kéo dài bao lâu thì nên đi khám?
Nếu đã điều chỉnh chỗ ngồi, ánh sáng và nhịp nghỉ trong vài tuần mà không cải thiện thì nên đi khám. Không cần chờ tới khi nhìn mờ mới đi.
Nhức đầu vùng trán có phải do mắt không?
Có thể, nhất là khi nó xuất hiện vào cuối buổi làm việc và đỡ khi nghỉ. Nhưng nhức đầu có nhiều nguyên nhân khác, nên khám mắt là để loại trừ chứ không phải để kết luận ngay.
Người lớn cũng bị viễn thị nhẹ mà không biết à?
Có. Viễn thị nhẹ có thể được điều tiết bù cho tới khi khả năng này giảm dần theo tuổi, lúc đó mới bộc lộ thành mỏi mắt khi làm việc gần.
Khám mắt có phát hiện được mọi nguyên nhân mỏi mắt không?
Không. Một số nguyên nhân nằm ngoài mắt như vấn đề vùng cổ vai gáy, giấc ngủ, hoặc bệnh toàn thân. Nhưng khám mắt loại trừ được nhóm nguyên nhân dễ xử lý nhất.