Kính áp tròng là một trong số ít thứ bạn đặt trực tiếp lên bề mặt cơ thể mỗi ngày rồi lấy ra, cất đi và dùng lại. Chính vì vậy quy trình chăm sóc của nó nghiêm hơn mọi vật dụng cá nhân khác. Tin tốt là quy trình không dài, chỉ cần không bỏ bước.
Bắt đầu từ bàn tay
- Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trước mỗi lần chạm vào kính
- Rửa kỹ cả kẽ ngón và dưới móng
- Lau khô bằng khăn sạch không xơ
- Tránh xà phòng có dầu dưỡng vì để lại màng trên tay
- Cắt móng tay ngắn để không làm rách kính hoặc xước giác mạc
Đây là bước hay bị làm qua loa nhất vì nó có vẻ hiển nhiên. Thực tế nó là hàng rào đầu tiên và quan trọng nhất.
Thứ tự đeo kính buổi sáng
- Luôn bắt đầu bằng cùng một mắt để không nhầm trái phải
- Lấy kính ra khỏi khay, kiểm xem có rách hay có cặn không
- Kiểm chiều kính, mặt lõm phải hướng lên đúng chiều
- Đặt kính lên đầu ngón trỏ khô ráo
- Kéo nhẹ mi trên và mi dưới rồi đặt kính lên mắt
- Chớp nhẹ vài cái cho kính ổn định
Giữ đúng một thứ tự cố định mỗi ngày là cách đơn giản nhất để tránh đeo nhầm bên, nhất là khi hai mắt khác độ.
Làm sạch khi tháo kính buổi tối
- Rửa tay trước rồi mới tháo
- Đặt kính vào lòng bàn tay, nhỏ vài giọt dung dịch
- Dùng ngón trỏ chà nhẹ theo chiều từ tâm ra ngoài trong vài giây
- Tráng lại bằng dung dịch mới
- Cho vào khay đã đổ dung dịch mới hoàn toàn
- Đậy nắp và để đủ thời gian ngâm theo hướng dẫn
Bước chà nhẹ rất hay bị bỏ vì nhiều dung dịch ghi là không cần chà. Thực tế chà vẫn giúp loại bỏ cặn tốt hơn hẳn.
Những thứ tuyệt đối không dùng để rửa kính
- Nước máy, nước đun sôi để nguội, nước khoáng đóng chai
- Nước bọt
- Nước muối sinh lý dùng để nhỏ mắt, vì nó không diệt khuẩn
- Dung dịch đã hết hạn hoặc đã mở quá lâu
- Dung dịch của người khác
Nước sinh hoạt có thể chứa vi sinh vật sống được trong môi trường nước và gây viêm giác mạc rất khó điều trị. Đây là rủi ro thật, không phải cảnh báo hình thức.
Dung dịch ngâm rửa
- Chỉ dùng loại chuyên dụng cho kính áp tròng
- Kiểm hạn dùng trên chai và cả hạn sau khi mở nắp
- Không để đầu chai chạm vào tay, vào kính hay vào khay
- Đậy nắp ngay sau khi dùng
- Không sang chiết sang chai khác
- Loại dùng cho kính cứng và loại cho kính mềm không thay nhau được
Nếu đổi sang loại dung dịch khác, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ vì không phải loại nào cũng hợp với mọi chất liệu kính.
Khay đựng, thứ hay bị quên nhất
- Đổ hết dung dịch cũ sau mỗi lần lấy kính ra
- Tráng khay bằng dung dịch chứ không bằng nước
- Úp ngược cho khô tự nhiên trong ngày
- Không đậy nắp khi khay còn ướt
- Thay khay mới theo chu kỳ khuyến nghị
- Thay ngay khi khay nứt, ố hoặc có cặn bám không sạch
Khay bẩn làm hỏng mọi cẩn thận khác. Kính sạch ngâm trong khay có màng sinh học thì vẫn bị nhiễm lại.
Những lỗi phổ biến nhất
- Châm thêm dung dịch mới vào phần cũ còn trong khay
- Dùng quá hạn thay vì thấy kính vẫn còn tốt
- Ngủ với kính dù chỉ chợp mắt một lúc
- Đeo kính khi mắt đang đỏ hoặc đang khó chịu
- Đeo lâu hơn số giờ được khuyến nghị mỗi ngày
- Dùng chung kính với người khác
Mỗi lỗi riêng lẻ thường không gây chuyện ngay. Vấn đề là chúng tích lại và tăng dần xác suất cho tới một ngày.
Thứ tự trang điểm và dùng mỹ phẩm
- Đeo kính trước rồi mới trang điểm
- Tháo kính trước rồi mới tẩy trang
- Tránh phấn dạng bột bay vào mắt
- Không kẻ sát bờ mi phía trong
- Cẩn thận với keo mi giả và các sản phẩm dạng dầu
Thứ tự này giữ cho hạt phấn và dầu không bị kẹt giữa kính và giác mạc, nơi chúng gây cộm và kích ứng.
Nước và kính áp tròng
- Tháo kính trước khi bơi, tắm bồn hoặc xông hơi
- Không tắm vòi sen với kính nếu nước bắn vào mắt
- Nếu bắt buộc phải nhìn rõ dưới nước thì dùng kính bơi cắt độ
- Kính lỡ tiếp xúc với nước thì bỏ đi, không cố rửa lại
Đây là quy tắc có lý do y học rõ ràng và cũng là quy tắc hay bị vi phạm nhất khi đi du lịch.
Đi xa và mang theo kính
- Mang theo kính gọng đúng độ làm dự phòng
- Mang dung dịch đủ dùng, không tính chuyện mua dọc đường
- Mang khay dự phòng
- Chụp lại đơn kính áp tròng để trong điện thoại
- Cân nhắc dùng loại thay theo ngày trong chuyến đi
Điều kiện vệ sinh khi đi xa thường kém hơn ở nhà. Loại thay theo ngày loại bỏ hẳn khâu khó kiểm soát nhất.
Khi nào phải dừng đeo ngay
- Mắt đỏ, đau, chói sáng bất thường
- Nhìn mờ không cải thiện sau khi tháo kính
- Chảy nước mắt nhiều hoặc có ghèn
- Cảm giác cộm dai dẳng như có vật lạ
- Kính bị rách, có vết nứt hoặc biến dạng
Tháo kính ra và đi khám mắt, mang theo kính và hộp đựng. Đừng nhỏ thuốc theo lời mách rồi tiếp tục đeo, vì như vậy chỉ che triệu chứng trong khi vấn đề tiếp tục tiến triển.
Khám lại định kỳ
- Theo lịch hẹn của bác sĩ mắt chứ không đợi thấy khó chịu
- Bác sĩ kiểm bề mặt giác mạc và tình trạng kết mạc
- Đánh giá kính còn vừa không khi mắt thay đổi theo thời gian
- Điều chỉnh loại kính hoặc chế độ thay nếu cần
- Mang theo kính đang dùng và hộp đựng khi đi khám
Nhiều thay đổi ở bề mặt giác mạc diễn ra âm thầm và chỉ thấy được khi soi. Đến lúc người đeo cảm nhận được thì thường đã đi khá xa, nên lịch khám định kỳ là phần không nên cắt bớt.
Câu hỏi thường gặp
Có được rửa kính áp tròng bằng nước máy không?
Không, kể cả nước đun sôi để nguội. Nước sinh hoạt có thể chứa vi sinh vật gây viêm giác mạc rất khó điều trị. Chỉ dùng dung dịch chuyên dụng còn hạn.
Châm thêm dung dịch mới vào dung dịch cũ trong khay có được không?
Không. Dung dịch đã dùng mất khả năng diệt khuẩn và đã chứa cặn từ lần trước. Mỗi lần ngâm phải đổ bỏ hết và rót dung dịch mới.
Đeo kính áp tròng đi bơi được không?
Không nên. Nước hồ bơi, nước biển và nước sông đều có thể mang vi sinh vật bám vào kính. Nếu bắt buộc phải nhìn rõ dưới nước thì dùng kính bơi cắt độ.
Khay đựng kính bao lâu thay một lần?
Thường được khuyến nghị thay theo chu kỳ vài tháng, và thay ngay khi thấy nứt hoặc bẩn. Khay cũ tích tụ màng sinh học mà rửa thường không loại bỏ hết.