Người ta hay nghĩ cắt kính là đưa tờ đơn rồi nhận hàng. Thực ra giữa tờ đơn và cặp kính nằm trên mặt bạn còn ít nhất năm sáu bước: chọn gọng, đo tâm, chọn chất liệu tròng, mài theo dáng gọng, lắp và chỉnh. Mỗi bước có chỗ để lệch, và phần lớn chỗ lệch đều kiểm được ngay tại quầy.
Lệch tâm tròng, lỗi phổ biến nhất
- Tâm quang học của tròng phải nằm đúng trước đồng tử
- Lệch tâm tạo hiệu ứng lăng kính không mong muốn
- Độ càng cao thì lệch một chút cũng cảm nhận được
- Biểu hiện là mỏi mắt, nhức đầu, đôi khi nhìn đôi nhẹ
- Không làm giảm độ nét nên dễ bị bỏ qua
Đây là lý do khoảng cách đồng tử phải được đo trên gọng thật chứ không lấy số chung chung từ đơn cũ.
Chiều cao tâm cũng quan trọng không kém
- Tâm tròng phải đúng cả theo chiều dọc, không chỉ chiều ngang
- Đặc biệt quan trọng với kính đa tròng và kính hai tròng
- Đo khi bạn ngồi thẳng, đeo đúng gọng sẽ dùng
- Đổi gọng mà giữ nguyên thông số cũ là nguồn sai thường gặp
Với kính đa tròng, sai chiều cao vài milimet làm vùng nhìn trung gian lệch hẳn, người đeo phải ngửa hoặc cúi cổ bất thường.
Sai trục loạn thị khi lắp tròng
- Tròng loạn thị phải được xoay đúng góc khi lắp vào gọng
- Lệch vài độ ở độ trụ thấp thì ít ai nhận ra
- Lệch ở độ trụ cao gây nhoè theo hướng và cảm giác nghiêng
- Kiểm được bằng máy đo tròng thành phẩm
- Cũng cần kiểm lại sau mỗi lần chỉnh gọng mạnh
Người đeo hay mô tả là nhìn nền gạch thấy cong, hoặc nhìn khung cửa thấy nghiêng. Đó là dấu hiệu nên kiểm trục.
Tròng không đúng thông số đặt
- Sai độ cầu hoặc độ trụ so với đơn
- Nhầm dấu ở tròng một bên
- Đảo nhầm tròng mắt phải và mắt trái
- Không đúng chiết suất đã thoả thuận
- Thiếu lớp phủ đã đặt
Những lỗi này nghe có vẻ khó xảy ra nhưng vẫn xảy ra, nhất là khi đơn hàng nhiều. Phiếu đo tròng thành phẩm giải quyết được hết.
Gọng không cân trên mặt
- Một bên càng cao hơn bên kia làm kính nghiêng
- Đệm mũi lệch làm kính trượt về một phía
- Khoảng cách từ tròng tới mắt hai bên không bằng nhau
- Góc nghiêng của mặt kính so với mặt không phù hợp
- Càng kính quá chặt gây đau thái dương, quá lỏng gây tụt kính
Gọng lệch làm đổi vị trí tâm tròng trước mắt, nghĩa là nó biến một cặp kính đúng thành cặp kính sai trong lúc đeo.
Gọng không hợp với độ của bạn
- Gọng quá rộng làm tròng độ cao rất dày ở rìa
- Gọng quá cong không phù hợp với tròng độ cao
- Gọng khoan không vít hợp với một số chất liệu tròng hơn chất liệu khác
- Gọng nửa khung và gọng dây cước có giới hạn về độ dày tròng
Chọn gọng trước rồi mới hỏi chuyện tròng là thứ tự dễ gây tiếc. Nên nói rõ độ của mình ngay khi bắt đầu chọn gọng.
Kiểm gì ngay tại quầy khi nhận kính
- Xin phiếu đo tròng thành phẩm và so với đơn từng ô
- Kiểm dấu, kiểm trục, kiểm cả hai mắt không bị đảo
- Đeo vào, nhìn thẳng ra xa, xem có nét không
- Đứng dậy đi lại, nhìn xuống sàn, lên xuống bậc
- Đọc một đoạn chữ nhỏ ở khoảng cách quen thuộc
- Nhìn vào gương xem gọng có cân không
- Soi tròng dưới ánh sáng xem có xước, có bọt không
Năm phút kiểm tại quầy tiết kiệm được nhiều ngày khó chịu. Nơi làm ăn tử tế không bao giờ ngại chuyện này.
Khoảng thời gian quen kính là bình thường
- Đổi độ đáng kể cần vài ngày để quen
- Lần đầu có độ trụ hoặc đổi trục thường khó chịu hơn
- Chuyển từ đơn tròng sang đa tròng cần thời gian dài nhất
- Đổi dáng gọng cũng làm thay đổi cảm giác
- Nên đeo liên tục trong giai đoạn quen thay vì đeo ngắt quãng
Đeo lúc được lúc không làm kéo dài giai đoạn khó chịu, vì não không có cơ hội thích nghi trọn vẹn.
Khi nào không nên chờ quen nữa
- Quá một tuần vẫn chóng mặt rõ rệt
- Nhức đầu tăng dần thay vì giảm dần
- Nhìn đôi mới xuất hiện sau khi đeo kính mới
- Một mắt rõ hẳn, mắt kia mờ hẳn
- Phải nghiêng đầu mới nhìn được rõ
Những biểu hiện này không phải chuyện làm quen. Mang kính cùng đơn gốc quay lại nơi cắt để kiểm.
Cách trình bày vấn đề cho hiệu quả
- Mang theo cả kính mới, kính cũ và đơn gốc
- Mô tả tình huống cụ thể thay vì chỉ nói khó chịu
- Nói rõ đã đeo bao nhiêu ngày, mỗi ngày mấy tiếng
- Nói rõ khó chịu xuất hiện lúc nào trong ngày
- Yêu cầu được đo lại tròng và đo lại tâm trên gọng đang đeo
Mô tả cụ thể giúp người tiếp nhận khoanh vùng nhanh. Nói mơ hồ thì thường nhận lại câu trả lời mơ hồ là cứ đeo thêm vài hôm.
Phân biệt lỗi cắt kính và lỗi đơn kính
- Tròng đo ra khớp đơn mà vẫn khó chịu thì hướng nghi là đơn
- Tròng đo ra không khớp đơn thì rõ ràng là khâu cắt
- Tròng khớp nhưng tâm lệch thì là khâu đo tâm hoặc lắp
- Đeo kính cũ dễ chịu hơn hẳn kính mới là gợi ý đơn mới có vấn đề
- Cả hai kính đều khó chịu thì nên đi khám mắt chứ không phải đổi tiệm
Xác định đúng khâu nào lệch giúp bạn không phải cắt đi cắt lại nhiều lần mà vẫn không ra vấn đề.
Giữ giấy tờ và mốc thời gian
- Giữ đơn gốc, phiếu đo tròng thành phẩm và hoá đơn
- Ghi ngày nhận kính
- Hỏi rõ chính sách bảo hành và thời hạn đổi
- Chụp lại thông số ghi trên bao bì tròng nếu có
Đủ giấy tờ thì mọi cuộc trao đổi về sau đều ngắn gọn. Thiếu giấy tờ thì câu chuyện dễ thành ai nhớ thế nào nói thế ấy, và phần thiệt thường thuộc về người đeo kính.
Câu hỏi thường gặp
Kính mới đeo thấy chóng có phải là sai không?
Chưa chắc. Đổi độ hoặc đổi dáng gọng đều cần thời gian quen, thường vài ngày. Nhưng nếu quá một tuần vẫn chóng, hoặc chóng tới mức không đi lại được, thì nên mang kính quay lại kiểm.
Làm sao biết tròng có đúng độ trong đơn không?
Nhờ nơi cắt đo lại tròng thành phẩm bằng máy đo tròng và in phiếu cho bạn. Đây là thiết bị phổ biến, xin kiểm là chuyện bình thường.
Đeo kính thấy sàn nhà như dốc lên là sao?
Hay gặp khi mới đổi độ trụ hoặc đổi trục, cũng gặp khi tâm tròng lệch. Cảm giác này thường giảm dần trong vài ngày; kéo dài thì cần kiểm lại tâm và trục.
Có nên cắt kính chỉ dựa trên đơn gửi qua mạng không?
Rủi ro cao hơn vì thiếu bước đo tâm tròng trên gọng thật và thiếu bước chỉnh gọng cho vừa mặt. Nếu vẫn làm thì nên chọn nơi có chính sách đổi lại và mang tới tiệm chỉnh gọng sau.