Đưa con đi đo và cắt kính là phần dễ. Phần khó bắt đầu từ hôm sau, khi chiếc kính nằm trên bàn học thay vì trên mặt con. Với trẻ, đeo kính không chỉ là chuyện nhìn rõ mà còn là chuyện thấy mình khác đi, và điều đó cần được tính tới.
Hỏi rõ chỉ định ngay trong buổi khám
- Đeo thường xuyên hay chỉ khi nhìn xa
- Có cần đeo khi đọc sách không
- Bao lâu tái khám một lần
- Những dấu hiệu nào cần quay lại sớm
- Ghi lại vào giấy chứ đừng tin trí nhớ
Nhiều tranh cãi ở nhà về chuyện có bắt con đeo hay không xuất phát từ việc cha mẹ không nhớ rõ bác sĩ dặn gì.
Cho trẻ tham gia chọn gọng
- Để trẻ chọn màu và kiểu trong số các gọng phù hợp
- Người lớn lọc trước theo tiêu chí kỹ thuật
- Trẻ chọn được thì gắn bó với chiếc kính hơn
- Cho trẻ soi gương và tự thấy mình trong kính mới
- Đừng chọn thay rồi bắt trẻ chấp nhận
Cảm giác được quyết định là thứ ảnh hưởng nhiều nhất tới việc trẻ có tự nguyện đeo hay không.
Tiêu chí kỹ thuật khi chọn gọng cho trẻ
- Chất liệu bền va đập, bản lề chắc
- Gọng đủ cao để trẻ nhìn qua tròng chứ không nhìn qua phía trên
- Cầu mũi phù hợp với sống mũi của trẻ
- Càng ôm sau tai hoặc có dây giữ với trẻ nhỏ
- Tròng ưu tiên chất liệu chịu va đập
- Kích thước vừa, không mua rộng để dùng lâu
Mua gọng rộng để dành lớn là cách làm hỏng cả việc: kính tụt liên tục và tâm tròng không nằm đúng trước mắt.
Vài ngày đầu
- Khó chịu nhẹ và cảm giác lạ là bình thường
- Khuyến khích đeo liên tục thay vì lúc đeo lúc không
- Cho trẻ kể lại cảm giác thay vì hỏi có ổn không
- Khen khi trẻ chủ động đeo
- Không biến việc đeo kính thành cuộc chiến mỗi sáng
Đeo ngắt quãng kéo dài giai đoạn làm quen. Liên tục vài ngày thường dễ hơn là kéo dài cả tháng lúc có lúc không.
Khi trẻ không chịu đeo
- Tìm hiểu lý do cụ thể thay vì ép
- Kính khó chịu về mặt vật lý là lý do rất hay gặp
- Kiểm lại xem gọng có siết thái dương, có tụt mũi không
- Kiểm lại xem độ có đúng không
- Lý do xã hội như bị trêu cũng cần được nghe nghiêm túc
- Bắt đầu bằng những lúc dễ nhất như xem tivi, học bài
Trẻ phản kháng thường có lý do thật. Tìm ra lý do rồi xử lý hiệu quả hơn nhiều so với ra lệnh.
Chuyện bị bạn trêu
- Nói trước với trẻ rằng có thể có bạn trêu
- Cùng nghĩ sẵn vài câu trả lời cho trẻ
- Trao đổi với giáo viên chủ nhiệm
- Nhấn mạnh kính giúp con nhìn rõ, đó là chuyện tốt
- Người lớn trong nhà giữ thái độ bình thường
Trẻ dò phản ứng của người lớn để biết chuyện này lớn hay nhỏ. Cha mẹ coi nhẹ thì trẻ cũng coi nhẹ.
Chỉnh gọng là việc thường xuyên
- Mang trẻ đi chỉnh gọng định kỳ, thường không mất phí
- Chỉnh ngay khi thấy kính nghiêng hoặc tụt
- Khuôn mặt trẻ thay đổi nên gọng cần chỉnh lại theo
- Gọng lệch làm tâm tròng không nằm đúng trước mắt
- Kiểm gọng mỗi lần đi khám mắt
Một chiếc kính đúng độ nhưng nghiêng lệch không còn đúng nữa khi đeo lên. Chỉnh gọng là việc nhỏ nhưng ảnh hưởng thật.
Dạy trẻ tự giữ kính
- Cất vào hộp cứng khi không đeo, thành phản xạ
- Tháo kính bằng hai tay
- Không đặt kính úp mặt tròng xuống bàn
- Không để kính lên đầu
- Rửa kính bằng nước rồi thấm khăn sợi nhỏ
- Không lau bằng vạt áo
Với trẻ nhỏ, người lớn nên rửa kính giúp mỗi sáng. Đó vừa là cách giữ tròng vừa là cách kiểm tra kính hằng ngày.
Kính dự phòng
- Tránh cảnh trẻ phải học không kính trong lúc chờ sửa
- Có thể dùng gọng cũ lắp tròng theo đơn hiện tại
- Để ở nhà hoặc gửi ở trường tuỳ tình huống
- Kiểm định kỳ xem tròng dự phòng còn đúng độ không
Với trẻ hiếu động, cặp dự phòng không phải là xa xỉ mà là thứ tránh được nhiều tuần học trong tình trạng nhìn mờ.
Kính và hoạt động thể thao
- Hỏi bác sĩ về loại kính bảo hộ phù hợp cho môn trẻ chơi
- Kính thường không thay được kính bảo hộ ở môn va chạm
- Dây giữ giúp kính không rơi khi vận động
- Kính áp tròng là lựa chọn cho một số trẻ lớn hơn, cần bác sĩ đánh giá
- Không để trẻ bỏ kính ra chơi rồi quên đeo lại
Trẻ bỏ kính khi ra sân rồi cả buổi chiều không đeo là tình huống rất phổ biến. Nói trước với giáo viên thể dục giúp ích.
Trao đổi với nhà trường
- Báo giáo viên chủ nhiệm về việc trẻ cần đeo kính
- Xin xếp chỗ ngồi phù hợp nếu cần
- Nhờ giáo viên nhắc trẻ đeo trong giờ học
- Hỏi giáo viên xem ở lớp trẻ có biểu hiện gì
- Báo khi có thay đổi về độ hoặc về chỉ định
Giáo viên ở cạnh trẻ nhiều giờ mỗi ngày và thường là người phát hiện sớm nhất khi có gì đó không ổn. Giữ liên lạc hai chiều có lợi cho cả hai phía.
Giữ hồ sơ mắt của con
- Chụp lại mỗi kết quả khám và mỗi đơn kính
- Sắp theo thứ tự thời gian
- Ghi chú thay đổi trong sinh hoạt giữa các lần
- Mang theo toàn bộ khi đi khám mới
- Giữ cả khi con đã lớn
Chuỗi hồ sơ nhiều năm cho thấy tốc độ thay đổi, và đó là thông tin quý nhất khi cần quyết định có can thiệp thêm hay không. Một kết quả lẻ chỉ nói về hôm nay, còn cả chuỗi mới nói được câu chuyện.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ có phải đeo kính cả ngày không?
Tuỳ chỉ định của bác sĩ. Nhiều trường hợp được dặn đeo thường xuyên, một số trường hợp chỉ đeo khi nhìn xa. Hãy hỏi rõ và ghi lại ngay trong buổi khám.
Trẻ nói đeo kính thấy chóng thì sao?
Vài ngày đầu khó chịu là bình thường, nhất là lần đầu có kính hoặc mới đổi độ. Kéo dài quá một tuần thì nên mang kính và đơn quay lại nơi cắt để kiểm.
Kính của trẻ hay gãy thì có nên mua loại rẻ để thay liên tục không?
Vấn đề thường nằm ở độ bền của bản lề và việc chỉnh gọng chứ không ở giá. Nói rõ với nơi cắt là kính cho trẻ hiếu động để họ tư vấn loại phù hợp, và cân nhắc có một cặp dự phòng.
Trẻ bị bạn trêu vì đeo kính thì xử lý thế nào?
Nói chuyện với giáo viên, để trẻ tự chọn gọng mình thích, và cho trẻ biết trước rằng chuyện này có thể xảy ra. Thái độ bình thường của người lớn ở nhà giúp trẻ vững hơn nhiều.